Türkiye ekonomisi, geçtiğimiz yıl mayıs ayında yapılan genel seçimlerin ardından belirgin bir politika değişikliğine giderek ortodoks ekonomik modellere dönüş sinyalleri verdi. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Hafize Gaye Erkan’ın liderliğindeki yeni ekonomi yönetimi, özellikle yüksek enflasyonla mücadelede kararlılık gösteriyor. Bu yeni yaklaşım, önceki “yeni ekonomi modeli”nin düşük faiz, yüksek büyüme ve cari fazla hedefleriyle uyguladığı politikaların terk edildiği anlamına geliyor.
Uzun süredir eleştirilen ve enflasyonu tetiklediği düşünülen düşük faiz politikaları, yerini agresif faiz artırımlarına bıraktı. Bu dönüşümle birlikte, ülke ekonomisi yüksek enflasyonun kalıcı etkileriyle mücadele ederken, piyasalardaki beklentiler de bu yeni rotaya göre şekillenmeye başladı.
Geçmişten Bugüne Ekonomik Paradigma Değişimi
Yeni Ekonomi Modeli: Neden ve Nasıl Uygulandı?
- Neden Uygulandı? Önceki dönemde, özellikle Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın “faiz sebep, enflasyon netice” tezi üzerine kurulu bir ekonomik anlayış hakimdi. Bu anlayış, yüksek faizlerin enflasyona yol açtığı ve faizlerin düşürülmesiyle üretimin, ihracatın ve dolayısıyla cari fazlanın artırılması gerektiği fikrine dayanıyordu.
- Nasıl Uygulandı? 2021 yılı sonlarından itibaren, TCMB politika faizini kademeli olarak düşürerek %8,5 seviyesine çekti. Bu durum, piyasa faizlerinin de göreceli olarak düşük kalmasına neden oldu. Amaç, üretim ve ihracatı destekleyerek dış ticaret fazlası vermek ve Türk Lirası’nın cazibesini artırmaktı.
- Sonuçları Neler Oldu? Düşük faiz politikaları, Türk Lirası’nın değer kaybetmesine, ithalat maliyetlerinin artmasına ve enflasyonun hızla yükselmesine yol açtı. Resmi verilere göre, enflasyon Kasım 2022’de %85,5 ile zirve yaptı. Reel enflasyonun ise çok daha yüksek olduğu tahmin ediliyordu. Döviz kurundaki artış ve sermaye çıkışı, modelin sürdürülebilirliğini sorgulattı.
Ortodoks Politikalara Dönüş: Kim ve Ne Zaman?
Mayıs 2023 seçimlerinin ardından ekonomi yönetiminde önemli bir değişiklik yaşandı. Mehmet Şimşek’in Hazine ve Maliye Bakanlığı’na, Hafize Gaye Erkan’ın ise TCMB Başkanlığı’na atanması, ekonomik politikalarda “rasyonel zemin” vurgusuyla ortodoks yaklaşımlara dönüşün başlangıcı oldu.
- Faiz Artırımları: TCMB, politika faizini %8,5 seviyesinden kademeli olarak yükseltmeye başladı. Bu artırımlar neticesinde faiz, haberin yazıldığı tarihlerde %40 seviyesine kadar çıktı. Bu, enflasyonla mücadelede parasal sıkılaşmaya gidildiğinin en net göstergesiydi.
- Enflasyonla Mücadele: Yeni yönetimin temel hedefi, yüksek enflasyonu tek haneli seviyelere indirmek. Bu doğrultuda, faiz artırımlarının yanı sıra mali disiplin ve yapısal reformlar da gündeme geldi.
- Güncel Enflasyon Verileri: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, enflasyon Kasım 2023 itibarıyla %62 seviyelerindeydi. Bu rakam, zirve noktadan bir gerileme olsa da, hala yüksek seyirde devam ediyor. Piyasa beklentileri ve bağımsız kuruluşların tahminleri, enflasyonun bir süre daha yüksek kalmaya devam edeceğini gösteriyor.
Beklentiler ve Gelecek
Ekonomi yönetimi, enflasyonla mücadelenin sabır ve kararlılık gerektiren uzun bir süreç olduğunu vurguluyor. Ortodoks politikalara dönüşün meyvelerini vermesi için belli bir zamanın geçmesi gerektiği belirtiliyor. Bu süreçte, vatandaşların satın alma gücü üzerindeki baskının hafifletilmesi ve ekonomik istikrarın sağlanması temel hedefler arasında yer alıyor.
Ancak, geçmiş politikaların eleştirisini açıkça dile getirmekten kaçınan hükümetin, yeni rotanın başarısı için siyasi kararlılığı sürdürmesi büyük önem taşıyor. Ekonomistler, mevcut politikaların doğru yönde olduğunu ancak etkin sonuçlar için uygulama tutarlılığının ve şeffaflığın devam etmesi gerektiğini belirtiyor.
Türkiye ekonomisi, yüksek enflasyonla mücadele ve makroekonomik dengeyi yeniden tesis etme yolunda önemli bir virajda bulunuyor. Ortodoks politikaların uygulanmaya devam etmesi ve beklenen sonuçların elde edilmesi, önümüzdeki dönemin en kritik gündem maddesi olmaya devam edecek.