İran’da 1979 devrimine giden süreçte bir dönüm noktası olan 9 Ocak 1978 katliamının ardındaki dehşet, olaya bizzat tanıklık eden doktorların ifadeleriyle bir kez daha gün yüzüne çıkıyor. Rejimin güvenlik güçlerinin sivil protestoculara karşı uyguladığı orantısız güç ve sonrasında yaşanan kaos, dönemin Tahran ve Tebriz hastanelerini adeta bir savaş alanına çevirmişti. Doktorlar, yüzlerce yaralının ve hayatını kaybedenin gizlenmeye çalışılan dramını gözler önüne seriyor.
Olaylar, 9 Ocak 1978’de Kum kentinde Ayetullah Humeyni’yi hedef alan bir makalenin ardından patlak veren gösterilerle başladı. Güvenlik güçlerinin sert müdahalesiyle çok sayıda gösterici hayatını kaybetti. İran geleneğindeki 40 gün yas (Çehelom) tutulması, bu ölümleri anmak amacıyla Tebriz, Tahran, Meşhed ve İsfahan gibi büyük şehirlerde yeni protesto dalgalarını tetikledi. Özellikle Tebriz’de yaşananlar, devrimin seyrini değiştirecek kanlı olayların başlangıcı oldu.
İçindekiler,
Doktorların Gözünden O Gece: Yaralılar, Korku ve Gerçeklerin Gizlenmesi
Dönemin önde gelen doktorları, o gece yaşananları ve sağlık sisteminin üzerindeki inanılmaz baskıyı ayrıntılarıyla aktarıyor:
Dr. Muhammed Meliki: Tebriz’de Kesintisiz 48 Saat
- Tebriz’deki bir hastanede görev yapan Dr. Muhammed Meliki, “Tebriz Katliamı” olarak anılan olaylar sırasında hastaneye akın eden yüzlerce yaralıya müdahale ettiklerini belirtiyor.
- “Hastaneler dolup taşmıştı, personel yetersizdi. 48 saat kesintisiz çalıştık,” diyen Meliki, yaralıların çoğunun göğüs, karın ve kafa bölgesinden kurşun yarası aldığını, aralarında çocukların da bulunduğunu aktarıyor.
- Devlet medyasının gerçek kayıp sayılarını gizlemeye çalıştığını vurguluyor.
Dr. Said Vaizi: Tahran’da Gizli Tedaviler
- O dönemde Tahran Üniversitesi’nde genç bir tıp öğrencisi olan Dr. Said Vaizi, hastanelerin güvenlik güçleri tarafından kuşatıldığını ve yaralıların gizlice hastanelere getirildiğini anlatıyor.
- “Hastanede korku hakimdi. Ağır yaralılara müdahale edecek malzeme bile kısıtlıydı. Gazlı bez en hayati malzememiz olmuştu,” sözleriyle dönemin çaresizliğini ifade ediyor.
- Vaizi, daha sonra “Kara Cuma” olarak bilinecek 8 Eylül 1978’deki olaylarda da benzer bir kaosun yaşandığını ekliyor.
Dr. Alirıza Nurbahş: M-1 Tüfekleri ve Derin Yaralar
- Tahran’da cerrah olarak çalışan Dr. Alirıza Nurbahş, yaralıların hastaneleri doldurduğunu ve sağlık personelinin yetersiz kaldığını doğruluyor.
- Güvenlik güçlerinin kullandığı M-1 tüfeklerinin neden olduğu iç organ yaralanmalarının çok ağır olduğunu ve çoğunun ölümcül seyrettiğini belirtiyor.
- Görev yaptığı “Sina” Hastanesi’nin o gece yaralılara kucak açan başlıca merkezlerden biri olduğunu ifade ediyor.
Dr. Haşim Emami: Sahte Ölüm Raporları ve Gizlenen Cesetler
- Tebriz’de görevli cerrah Dr. Haşim Emami, yaralıların durumunun ve ölü sayısının korkunç boyutlarda olduğunu dile getiriyor.
- “Sadece Tebriz’de 500-600 civarında insan hayatını kaybetti,” tahmininde bulunan Emami, cesetlerin hızlıca gömülerek gerçek sayıların gizlenmeye çalışıldığını anlatıyor.
- Doktorların, ölümlerin nedenini gizlemek için sahte ölüm raporları düzenlemeye zorlandığını belirtiyor.
- Emami, bu olayın bile 8 Eylül 1978’deki “Kara Cuma” kadar kanlı olmadığını, çünkü Kara Cuma’da ölenlerin sayısının çok daha fazla olduğunu vurguluyor.
Doktorların bu tarihi tanıklıkları, İran’daki devrim sürecinin en kritik anlarından birini oluşturan 9 Ocak 1978 katliamının gerçek boyutlarını ve halkın ödediği ağır bedeli gözler önüne seriyor. Bu olaylar zinciri, Şah rejimine karşı halk ayaklanmasının fitilini ateşleyen ve devrimin ivmesini artıran temel dinamiklerden biri olarak tarihe geçti.
