Pekin, uzun süredir gergin olan Pakistan ve Afganistan ilişkilerini düzeltmek amacıyla önemli bir diplomatik girişimde bulundu. Çin’in arabuluculuğuyla, Taliban’ın Afganistan’da kontrolü ele geçirmesinden bu yana ilk kez üç ülkenin dışişleri bakanları bir araya geldi. Bu zirve, iki komşu ülkenin yıllardır süren sınır anlaşmazlıkları, karşılıklı terör suçlamaları ve bölgesel istikrarsızlık sorunlarına çözüm bulma yolunda önemli bir adım teşkil ediyor.
Evet, Pekin’in aktif arabuluculuğu sayesinde Afganistan ve Pakistan arasında bir yakınlaşma çabası gözlemleniyor. Çin Dışişleri Bakanı Qin Gang’ın Pakistan’a yaptığı ziyaret sırasında, 7 Mayıs 2023 tarihinde İslamabad’da Pakistan Dışişleri Bakanı Bilawal Butto Zerdari ve Afganistan geçici hükümetinin Dışişleri Bakan Vekili Emir Han Muttaki ile gerçekleştirilen üçlü görüşme, bölgedeki tansiyonu düşürme ve ortak çıkarlar doğrultusunda iş birliğini artırma niyetini ortaya koydu.
Çin’in Diplomatik Hamlesi: Kim, Ne Zaman, Nerede?
Çin’in, Pakistan ve Afganistan arasındaki gerilimi azaltma çabaları, Pekin’in bölgedeki artan jeopolitik etkisinin bir parçası olarak değerlendiriliyor. Bu diplomatik girişim, özellikle iki komşu ülkenin sınır bölgelerindeki güvenlik endişeleri ve karşılıklı terör örgütlerine destek iddiaları nedeniyle hayati önem taşıyor.
- Kimler Katıldı? Çin Dışişleri Bakanı Qin Gang, Pakistan Dışişleri Bakanı Bilawal Butto Zerdari ve Afganistan geçici hükümetinin Dışişleri Bakan Vekili Emir Han Muttaki.
- Ne Zaman Gerçekleşti? 7 Mayıs 2023 tarihinde.
- Nerede Toplandılar? Pakistan’ın başkenti İslamabad’da.
Pekin Neden Arabulucu Oluyor?
Çin’in bu arabuluculuk rolünü üstlenmesinin ardında birden fazla stratejik neden yatıyor:
- Bölgesel İstikrar: Çin, özellikle kendi Sincan Uygur Özerk Bölgesi’ndeki güvenliği için Afganistan ve Pakistan arasındaki istikrarın sağlanmasını öncelikli görüyor. Sınır ötesi terörün önlenmesi, Pekin için kilit bir güvenlik hedefidir.
- Kuşak ve Yol Girişimi (BRI): Çin-Pakistan Ekonomik Koridoru (CPEC), Çin’in devasa Kuşak ve Yol Girişimi’nin amiral gemisi projelerinden biridir. CPEC’in Afganistan’a genişletilmesi potansiyeli, Pekin’in bu ülkedeki istikrar ve kalkınmaya olan ilgisini artırıyor.
- Ekonomik Fırsatlar: Afganistan’ın zengin doğal kaynakları ve potansiyel ticaret yolları, Çin için yeni ekonomik fırsatlar sunuyor.
- Uluslararası Tanınma: Çin, Afganistan’ın uluslararası toplumda daha fazla tanınması için çaba göstereceğini belirtiyor, bu da Taliban hükümetinin uluslararası izolasyonunu kırmaya yönelik bir adım olarak yorumlanabilir.
Zirveden Çıkan Kararlar ve Taahhütler
İslamabad’daki üçlü toplantıdan çıkan ana sonuçlar ve taahhütler şunlardır:
- Terörle Mücadele: Pakistan ve Afganistan, özellikle Pakistan Talibanı (TTP) olmak üzere tüm terör örgütleriyle mücadelede iş birliğini artırma konusunda anlaştılar. Pakistan, Afganistan topraklarının terörist gruplar tarafından kendisine karşı kullanılmaması gerektiği yönündeki beklentisini dile getirdi.
- CPEC’in Genişletilmesi: Çin ve Pakistan, Afganistan’ı CPEC kapsamındaki altyapı ve bağlantı projelerine dahil etme olasılığını görüştüler. Afganistan tarafı da bu genişletmeye hazır olduğunu ifade etti.
- Sınır Yönetimi: İki ülke arasında sınır yönetiminin iyileştirilmesi ve kaçakçılıkla mücadelenin güçlendirilmesi vurgulandı.
- İnsani Yardım ve Kalkınma: Çin, Afganistan’a insani yardım ve kalkınma desteği sağlamaya devam edeceğini belirtti.
Bu görüşme, Çin’in 2017’de başlattığı Çin-Afganistan-Pakistan Dışişleri Bakanları Diyalog mekanizmasının devamı niteliğinde. Bölgedeki barış ve istikrarın sağlanması, Çin’in bu önemli komşularıyla olan ilişkileri için stratejik bir öneme sahip.
Pekin’den Bölgesel Barış Hamlesi: Afganistan ve Pakistan Yaklaşıyor mu?
Evet, Çin’in diplomatik arabuluculuğu sayesinde Afganistan ve Pakistan arasında bir yakınlaşma çabası gözlemleniyor ve ilk somut adımlar atılmış durumda. Üç ülkenin dışişleri bakanlarının bir araya gelmesi, terörle mücadele ve ekonomik iş birliği konularında karşılıklı taahhütlerde bulunmaları, bu yaklaşımın bir göstergesidir. Ancak, uzun yıllara dayanan güven eksikliği ve sınır ötesi güvenlik sorunları göz önüne alındığında, bu yakınlaşmanın kalıcı bir barışa dönüşmesi için daha uzun soluklu ve kararlı çabalara ihtiyaç duyulmaktadır.